Czy trzeba umieć pływać, żeby wybrać się na kajaki?

Spływ kajakowy kojarzy się przede wszystkim z wodą, dlatego osoby, które nie potrafią dobrze pływać, często zastanawiają się, czy w ogóle powinny brać udział w takiej wyprawie. Odpowiedź nie jest całkowicie jednoznaczna. Brak dobrych umiejętności pływackich nie musi automatycznie wykluczać udziału w spokojnym, dobrze zorganizowanym spływie turystycznym, ale wymaga szczególnego podejścia do bezpieczeństwa.

Najważniejsze są odpowiednio dobrana kamizelka, właściwa trasa, stabilny kajak, rozsądne zachowanie na wodzie oraz przestrzeganie zasad ustalonych przez organizatora. Osoba, która nie potrafi pływać, powinna również poinformować o tym przed rozpoczęciem spływu i nie wybierać samodzielnie wymagających tras.

Kajak nie powinien oznaczać konieczności wejścia do wody

Podczas prawidłowo przebiegającego spływu uczestnik przez większość czasu pozostaje w kajaku. Nie trzeba pływać wpław ani pokonywać odcinków rzeki w wodzie.

Na spokojnej trasie turystycznej podstawowe zadania polegają na utrzymaniu właściwej pozycji w kajaku, wiosłowaniu i odpowiednim reagowaniu na przeszkody oraz polecenia innych uczestników.

Nie oznacza to jednak, że kontakt z wodą jest niemożliwy.

Kajak może się wywrócić wskutek błędu uczestników, uderzenia w przeszkodę, gwałtownego ruchu, trudnych warunków pogodowych albo nieprawidłowego manewru. Właśnie dlatego bezpieczeństwa nie należy opierać na założeniu, że „przecież i tak nie wpadnę do wody”.

Trzeba przygotować się również na sytuację awaryjną.

Kamizelka jest podstawą bezpieczeństwa

Jednym z najważniejszych elementów wyposażenia kajakarza jest odpowiednio dobrana kamizelka asekuracyjna lub ratunkowa. Wody Polskie podkreślają znaczenie zakładania kamizelki podczas korzystania z kajaków i innych jednostek rekreacyjnych.

Samo posiadanie jej w kajaku nie zapewnia ochrony. Kamizelka powinna być prawidłowo dopasowana do użytkownika i zapięta.

W przypadku osoby, która nie umie pływać lub czuje się w wodzie niepewnie, korzystanie z właściwie dobranego środka wypornościowego ma szczególne znaczenie. Policja w zaleceniach dotyczących bezpieczeństwa podczas spływów również wskazuje na bezwzględne używanie kamizelek przez osoby czujące się niepewnie w kajaku, dzieci oraz podczas trudniejszych warunków atmosferycznych.

Trzeba jednocześnie pamiętać, że kamizelka nie daje prawa do lekceważenia zagrożenia. Jest elementem zabezpieczenia, a nie zamiennikiem rozsądku.

Nie każda trasa jest dobra dla osoby nieumiejącej pływać

To, czy osoba bez umiejętności pływania powinna zdecydować się na spływ, zależy również od charakteru rzeki.

Spokojna trasa turystyczna o niewielkim nurcie jest czymś zupełnie innym niż szybka rzeka z licznymi przeszkodami, wysokimi progami, silnym nurtem czy trudnymi przenoskami.

Przed zapisaniem się na spływ warto sprawdzić:

• długość trasy,
• przewidywany czas płynięcia,
• siłę nurtu,
• liczbę przeszkód,
• występowanie przenosek,
• aktualny poziom wody,
• stopień trudności,
• prognozę pogody,
• zasady określone przez organizatora.

Pierwszy spływ osoby, która nie umie pływać, zdecydowanie nie powinien być okazją do sprawdzania swoich możliwości na trudnej technicznie rzece.

Lepszym wyborem będzie spokojna trasa organizowana przez doświadczoną wypożyczalnię, z odpowiednim sprzętem i jasno określonym przebiegiem całej wyprawy.

Warto powiedzieć organizatorowi, że nie potrafimy pływać

Nie ma powodów, aby ukrywać brak umiejętności pływania.

Wręcz przeciwnie – taka informacja pozwala organizatorowi zwrócić szczególną uwagę na uczestnika, dobrać odpowiednie wyposażenie i powiedzieć, na co powinien uważać.

Może się również okazać, że przy konkretnych warunkach na rzece organizator odradzi udział lub zaproponuje łatwiejszą trasę.

Bezpieczeństwo powinno mieć pierwszeństwo przed ambicją. Jeżeli poziom wody, pogoda albo trudność danego odcinka sprawiają, że spływ nie jest odpowiedni dla początkującej osoby nieumiejącej pływać, lepiej wybrać inny termin lub łatwiejszy wariant.

Z kim najlepiej płynąć?

Osoba, która pierwszy raz wsiada do kajaka i dodatkowo nie potrafi pływać, powinna unikać samotnych wypraw.

Dobrym rozwiązaniem jest kajak dwuosobowy z bardziej doświadczonym uczestnikiem.

Współtowarzysz może pomóc przy wiosłowaniu, omijaniu przeszkód i odpowiednim ustawieniu kajaka względem nurtu. Sama obecność bardziej doświadczonej osoby często ogranicza również stres, który podczas pierwszego spływu może prowadzić do gwałtownych i niepotrzebnych ruchów.

W kajaku dwuosobowym ważna jest jednak współpraca. Uczestnicy powinni wykonywać manewry spokojnie i unikać nagłego przechylania się na boki.

Nie należy również wstawać w kajaku bez wyraźnej potrzeby ani próbować zmieniać miejsc podczas płynięcia.

Co zrobić w przypadku wywrotki?

Wywrotka nie jest standardowym elementem każdego spływu, ale każdy uczestnik powinien wiedzieć, że może się wydarzyć.

Najważniejsze jest zachowanie możliwie dużego spokoju.

Osoba znajdująca się w wodzie nie powinna wykonywać chaotycznych ruchów ani próbować za wszelką cenę natychmiast wstawać, szczególnie gdy nie zna głębokości i rodzaju dna.

Prawidłowo założona kamizelka pomaga utrzymać się na powierzchni. Należy stosować się do instrukcji organizatora i kierować się w stronę bezpiecznego miejsca, brzegu lub pomocy innych uczestników – zależnie od warunków na danym odcinku.

Jeszcze przed rozpoczęciem spływu warto zapytać organizatora, jak należy zachować się po wywróceniu kajaka na konkretnej rzece.

Zasady mogą różnić się w zależności od nurtu, głębokości i ukształtowania trasy.

Czy kamizelka oznacza, że można wypłynąć niezależnie od umiejętności?

Nie.

Kamizelka zdecydowanie zwiększa bezpieczeństwo, ale nie eliminuje wszystkich zagrożeń.

Na wodzie mogą pojawić się między innymi:

• silny nurt,
• zatopione drzewa i gałęzie,
• przeszkody hydrotechniczne,
• nagła zmiana pogody,
• wychłodzenie organizmu,
• trudności z dotarciem do brzegu.

Dlatego osoba nieumiejąca pływać powinna wybierać trasę szczególnie ostrożnie.

Jeszcze większej ostrożności wymagają dzieci. Oficjalne zalecenia bezpieczeństwa wskazują, że podczas pływania kajakiem dziecko powinno mieć odpowiednio dopasowaną do swojej wagi i wzrostu, prawidłowo zapiętą kamizelkę.

Alkohol i kajak to złe połączenie

Umiejętność pływania nie będzie wiele znaczyła, jeśli uczestnik spływu podejmuje ryzykowne decyzje.

Alkohol obniża ocenę sytuacji, pogarsza refleks i koordynację ruchową. Na wodzie może więc zamienić niewielki problem w sytuację niebezpieczną.

Na spływ najlepiej wyruszać wypoczętym, trzeźwym i odpowiednio nawodnionym.

Dotyczy to zarówno osób, które nie potrafią pływać, jak i bardzo dobrych pływaków. Wypadek na rzece może zaskoczyć każdego.

Dobra pogoda również ma znaczenie

Pierwszy spływ najlepiej zaplanować przy stabilnych warunkach atmosferycznych.

Silny wiatr, burza czy intensywne opady mogą znacząco zmienić charakter nawet znanej i zazwyczaj spokojnej trasy.

Przy silnym wietrze trudniej sterować kajakiem. Deszcz może pogarszać widoczność i komfort, a burza jest sygnałem, że należy unikać przebywania na wodzie.

Dlatego decyzji o wypłynięciu nie należy podejmować tylko dlatego, że termin został wcześniej zarezerwowany.

Ostatecznie warunki na rzece są ważniejsze niż plan dnia.

Zorganizowany spływ ułatwia pierwszy kontakt z kajakiem

Osobie początkującej znacznie łatwiej rozpocząć przygodę z kajakarstwem w ramach zorganizowanego spływu niż samodzielnie planować transport kajaka, wybór trasy i całą logistykę.

W przypadku Młyna Ruda uczestnik otrzymuje w ramach organizacji spływu między innymi miejsce w kajaku, wiosło i kamizelkę asekuracyjną. Zapewnione są również miejsce postojowe na początku trasy oraz transport uczestników wraz ze sprzętem do bazy.

Informacje dotyczące dostępnych tras i organizacji wypraw można znaleźć na stronie Młyn Ruda.

Dla osoby, która pierwszy raz wybiera się na kajaki, oznacza to mniej kwestii organizacyjnych i możliwość skupienia się na samej wyprawie.

Czy warto nauczyć się pływać przed pierwszym spływem?

Jeżeli istnieje taka możliwość – zdecydowanie warto.

Podstawowe umiejętności pływackie zwiększają pewność siebie w wodzie i mogą ułatwić zachowanie spokoju w razie wywrotki. Nie trzeba być sportowym pływakiem, aby czerpać z tego korzyści.

Jednocześnie sama umiejętność pływania nie powinna powodować nadmiernej pewności siebie.

Dobry pływak również powinien korzystać z właściwego wyposażenia, przestrzegać zasad bezpieczeństwa i respektować warunki panujące na rzece.

Nurt rzeki różni się od basenu. Dochodzą do niego temperatura wody, ubranie, przeszkody i element zaskoczenia.

Brak umiejętności pływania nie oznacza automatycznie rezygnacji z kajaków

Osoba, która nie potrafi pływać, nie musi z góry zakładać, że kajakarstwo jest dla niej niedostępne. Powinna jednak podejść do pierwszego spływu znacznie ostrożniej.

Podstawą jest wybór spokojnej, odpowiedniej dla początkujących trasy, poinformowanie organizatora o braku umiejętności pływania, właściwie dobrana i założona kamizelka oraz rozsądne zachowanie od początku do końca wyprawy.

Najlepiej rozpocząć od zorganizowanego spływu i płynąć w towarzystwie osoby, która ma już doświadczenie na kajaku.

Kajakarstwo ma być przede wszystkim przyjemnym sposobem spędzania czasu na świeżym powietrzu. Odpowiednie przygotowanie sprawia, że nawet osoba nieczująca się pewnie w wodzie może ocenić swoje możliwości i podjąć świadomą decyzję o udziale – bez niepotrzebnego ryzyka.